Diyabetik Ayak Muayenesi Nasıl Yapılır?

Diyabetik ayak muayenesi, sinir ve damar yapısının değerlendirilmesinin yanı sıra cilt, tırnak, ayak şekli ve basınç dağılımının da incelendiği kapsamlı bir muayenedir. Doğru yapıldığında yara oluşmadan risk grubu belirlenebilir. Aşağıda muayenenin aşamaları, kullanılan testler ve hastaya verilen sonuçlar ele alınıyor.

Diyabetik Ayak Muayenesi Aşamaları

Muayene öncesi hastanın kan şekeri, HbA1c, kolesterol değerleri ve ilaç listesi gözden geçirilir. Ardından ayaklar dikkatlice incelenir; cilt rengi, sıcaklık farkı, nasır, tırnak deformitesi, mantar enfeksiyonu ve parmak arası çatlakları not edilir. Ayakkabının aşınma şekli de basınç noktalarını gösterir.

Diyabetik ayak muayenesinde kullanılan başlıca testler:

•   Monofilament testi (10 g basınç ile dokunma duyusu)

•   Diyapazon testi (titreşim duyusu)

•   128 Hz titreşim ölçümü

•   Sıcak-soğuk duyusu değerlendirmesi

•   Refleks muayenesi

•   Ayak nabzı (a. dorsalis pedis, a. tibialis posterior)

Damar Değerlendirmesi

Nabızlar zayıfsa veya alınamıyorsa doppler USG ile damar akımı ölçülür. Ankle-brachial index (ABI) değeri 0.9 altında ise periferik arter hastalığı düşünülür. Damar tıkanıklığı olan hastalarda damar cerrahisi konsültasyonu istenir; gerekirse anjiyografi planlanır.

Risk Sınıflaması ve Sonuç

Muayene sonunda hasta düşük, orta veya yüksek risk grubuna yerleştirilir; bu sınıflandırma kontrol sıklığını belirler. Düşük riskli hastalara yıllık muayene yeterken, yüksek riskli hastalarda 1-3 ayda bir kontrol önerilir. Hastaya yazılı olarak günlük bakım talimatları, çorap-ayakkabı önerisi ve takvim verilir. Kliniğimizin podoloji ve ortopedi birimleri bu muayeneyi tek seansta tamamlıyor. Ayrıntılar için podoloji ve ortopedi sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.

Hasta İçin Pratik Hatırlatmalar

Muayeneye gelirken rahat bağlanan, kolay çıkan ayakkabı tercih edilmelidir. Eski tetkikler ve mevcut ilaç listesi yanında getirilmelidir. Yara veya akıntı varsa temizlenmemiş şekilde gelinmesi muayenenin doğruluğunu artırır.

Sıkça Sorulan Sorular

Muayene ne kadar sürer?

Tüm testler ve ek tetkikler dahil edildiğinde 30-60 dakikalık bir süreçtir. İlk muayenede ayrıntılı geçmiş alındığı için biraz daha uzun olabilir.

Diyabetik ayak muayenesi ücretli mi?

Devlet hastanelerinde SGK kapsamında ücretsizdir. Özel kurumlarda muayene ücreti uygulanır; paket fiyatlandırma seçenekleri de bulunabilir.

Ne zaman acil muayene gerekir?

Yeni gelişen yara, akıntı, kötü koku, ayakta kararma veya ani ağrı varsa muayene planlanan tarihten önce yapılmalıdır.

Muayene için aç gelmeli miyim?

Standart ayak muayenesi için açlık gerekmez. Ancak aynı gün açlık kan şekeri ya da lipid paneli planlandıysa 8-12 saat açlık gerekebilir; randevu öncesi merkez ile iletişime geçilmelidir.

Çocukluk diyabeti olan hastalar için muayene farklı mı?

Tip 1 diyabetli genç hastalarda muayene benzer aşamalardan oluşur; ancak ilk yıllarda her muayenede ayrıntılı sinir testi gerekmez. Hastalık süresi 5 yılı geçtiğinde kapsamlı diyabetik ayak muayenesi planlanır. Aile ve hasta ayak bakımı eğitimi de almalıdır.

Ev tipi monofilament test cihazı satın alınabilir mi?

Çeşitli markaların ev tipi cihazları mevcuttur. Ancak doğru kullanım eğitim gerektirir; yorumlamayı doktor yapmalıdır. Klinik test ile ev testi sonuçları arasında fark çıkabilir; karar her zaman muayene bulgusuyla birlikte verilmelidir.